{"id":382,"date":"2024-03-25T16:37:19","date_gmt":"2024-03-25T16:37:19","guid":{"rendered":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/?p=382"},"modified":"2024-03-25T16:37:19","modified_gmt":"2024-03-25T16:37:19","slug":"carmilla-joseph-sheridan-le-fanu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/2024\/03\/25\/carmilla-joseph-sheridan-le-fanu\/","title":{"rendered":"“Carmilla” – Joseph Sheridan Le Fanu"},"content":{"rendered":"\n

Czytali\u015bcie Dracul\u0119 Stokera? Je\u017celi kochacie ten klasyk musicie si\u0119gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c po Carmill\u0119! Jakim\u015b cudem omin\u0119\u0142a was czytelnicza przygoda z najs\u0142ynniejszym krwiopijc\u0105 na \u015bwiecie? Si\u0119gnijcie w pierwszej kolejno\u015bci po histori\u0119 napisan\u0105 przez Le Fanu, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a jako inspiracja w\u0142a\u015bnie do Draculi.

Carmilla to oczywi\u015bcie klasyk literatury gotyckiej, kt\u00f3ry w nowatorski spos\u00f3b zobrazowa\u0142 motyw wampiryzmu, przedstawiaj\u0105c kobiet\u0119 jako niszczycielskiego demona reprezentuj\u0105cego drapie\u017cno\u015b\u0107 oraz dziko\u015b\u0107. Dlaczego ksi\u0105\u017cka w \u00f3wczesnym wiktoria\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie wywo\u0142a\u0142a tak\u0105 burz\u0119? Przyjrzyjmy si\u0119 pokr\u00f3tce roli i oczekiwa\u0144 wobec kobiet w XIX wieku, kt\u00f3re idealnie obrazuje wiersz \u201cThe Angel in the House\u201d autorstwa Coventry Patmore. Opiekunka domowego ogniska, kt\u00f3ra praktycznie ma ma \u017cadnych potrzeb, skromna, krucha, sk\u0142onna do po\u015bwi\u0119ce\u0144 dla swojego m\u0119\u017ca, czysta, delikatna – to tylko niekt\u00f3re cechy, kt\u00f3re obrazowa\u0142y idea\u0142 kobieco\u015bci w epoce wiktoria\u0144skiej. Przede wszystkim to istota, urastaj\u0105ca w oczach do postaci anio\u0142a – bez pop\u0119d\u00f3w seksualnych i niemoralnych my\u015bli, kt\u00f3re mog\u0105 skazi\u0107 jej dusz\u0119. Seks dla kobiety w tym spo\u0142ecze\u0144stwie by\u0142 ukierunkowany na reprodukcj\u0119 i akceptowany jedynie w heteroseksualnym ma\u0142\u017ce\u0144stwie – wszystko poza tym zas\u0142ugiwa\u0142o na pot\u0119pienie i budzi\u0142o wstr\u0119t.

Joseph Sheridan Le Fanu do literatury wprowadzi\u0142 co\u015b innowacyjnego dla \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, przedstawiaj\u0105c wampira i demona jako kobiet\u0119. Carmilla to posta\u0107 tajemnicza, pe\u0142na sprzeczno\u015bci, \u017cywi\u0105ca si\u0119 krwi\u0105 niewinnych. W ten spos\u00f3b pisarz ostrzega i ukazuje zagro\u017cenie w jaki spos\u00f3b odwr\u00f3cenie r\u00f3l spo\u0142ecznych mo\u017ce zagrozi\u0107 patriarchatowi epoki wiktoria\u0144skiej a przez to zburzy\u0107 spok\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stwa. Wampir ukazany na kartach tej opowie\u015bci emanuje seksualno\u015bci\u0105, kusi i wywo\u0142uje niemoralne pragnienia: \u201c(…) istotnie odczuwa\u0142am niezrozumia\u0142y poci\u0105g ku owej uroczej nieznajomej, \u201cdziwne przyci\u0105ganie\u201d, jak rzek\u0142a, ale te\u017c co\u015b w rodzaju odrazy\u201d. Carmilla, jako posta\u0107 kt\u00f3ra nie spe\u0142nia narzuconych r\u00f3l spo\u0142ecznych musi zosta\u0107 wyeliminowana przez m\u0119\u017cczyzn.

Carmilla to nie tylko femme fatale, z kt\u00f3r\u0105 m\u0119ska cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa musi rywalizowa\u0107, to r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 reprezentuj\u0105ca zakazane po\u017c\u0105danie mi\u0119dzy kobietami. Jej seksualno\u015b\u0107 jest wr\u0119cz agresywna, zmieniaj\u0105c niewinn\u0105 Laur\u0119 i budz\u0105c w niej nieznane dot\u0105d impulsy i my\u015bli: ,,Przypomina\u0142o to nami\u0119tno\u015b\u0107 kochanka i wprawia\u0142o mnie w zak\u0142opotanie. Budzi\u0142o wstr\u0119t a jednocze\u015bnie zniewala\u0142o (…)\u201d. Wampirzyca w historii Le Fanu urasta zatem do postaci potwora, kt\u00f3ry jest zagro\u017ceniem dla wymaganej przez spo\u0142ecze\u0144stwo kobiecej bierno\u015bci i moralno\u015bci. Nale\u017cy j\u0105 dos\u0142ownie wyeliminowa\u0107, tak jak chc\u0105 zrobi\u0107 to ojciec Laury i genera\u0142, aby m\u00f3c chroni\u0107 kobiety i przywr\u00f3ci\u0107 spo\u0142eczny porz\u0105dek a tak\u017ce w\u0142adz\u0119 m\u0119\u017cczyzn.

Pomimo tego, \u017ce (na szcz\u0119\u015bcie) w dzisiejszym spo\u0142ecze\u0144stwie wiele si\u0119 zmieni\u0142o i wci\u0105\u017c zmienia, a klasyki literatury takie jak ten czytamy inaczej widz\u0105c \u201cwi\u0119cej,\u201d ja osobi\u015bcie wci\u0105\u017c nie zmieniam swojej mi\u0142o\u015bci do \u201cCarmilli.\u201d Odk\u0142adaj\u0105c na bok ju\u017c m\u00f3j komentarz o problemach wiktoria\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa i ciesz\u0105c si\u0119 ni\u0105 jedynie jako pozycj\u0105 z klasyk\u00f3w grozy uwierzcie mi – ta historia skradnie wam serca. Napisana wspania\u0142ym j\u0119zykiem w oryginale, tutaj t\u0142umaczona przez Paulin\u0119 Braiter, przyci\u0105ga swoim klimatem i mitem wampiryzmu, kt\u00f3ry niezmiennie fascynuje i magnetyzuje. Pokusi\u0142abym si\u0119 nawet o stwierdzenie, \u017ce wol\u0119 nieco Carmill\u0119 ni\u017c samego Dracul\u0119, przez jej zmys\u0142owo\u015b\u0107, sensualno\u015b\u0107 i siln\u0105 posta\u0107 kobiec\u0105, kt\u00f3r\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani mog\u0105 pokona\u0107 jedynie podczas jej snu.

Wpis powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z wydawnictwem Uroboros<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytali\u015bcie Dracul\u0119 Stokera? Je\u017celi kochacie ten klasyk musicie si\u0119gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c po Carmill\u0119! Jakim\u015b cudem omin\u0119\u0142a was czytelnicza przygoda z najs\u0142ynniejszym krwiopijc\u0105 na \u015bwiecie? Si\u0119gnijcie w pierwszej kolejno\u015bci po histori\u0119 napisan\u0105 przez Le Fanu, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a jako inspiracja w\u0142a\u015bnie do Draculi. Carmilla to oczywi\u015bcie klasyk literatury gotyckiej, kt\u00f3ry w nowatorski spos\u00f3b zobrazowa\u0142 motyw wampiryzmu, przedstawiaj\u0105c kobiet\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7,1],"tags":[],"class_list":["post-382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=382"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":384,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/382\/revisions\/384"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}