\u201eListopadowe porzeczki\u201d<\/strong> Andrusa Kivir\u00e4hka to powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra z pozoru operuje humorem, absurdem i folklorystyczn\u0105 fantazj\u0105, lecz w istocie stanowi przenikliw\u0105, momentami bezlitosn\u0105 diagnoz\u0119 zbiorowej mentalno\u015bci. Autor nie deformuje rzeczywisto\u015bci w krzywym zwierciadle groteski. Przeciwnie, proponuje czytelnikowi obraz bole\u015bnie bezpo\u015bredni, w kt\u00f3rym fantastyka ludowa pe\u0142ni funkcj\u0119 narz\u0119dzia analitycznego, a nie eskapistycznej dekoracji.<\/p>\n\n\n\n To literatura, kt\u00f3ra \u015bmieszy tylko po to, by chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej zmusi\u0107 do niewygodnej refleksji.<\/p>\n\n\n\n Uniwersum powie\u015bci opiera si\u0119 na ludowych wierzeniach, demonologii i magicznych istotach, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 wed\u0142ug jasno okre\u015blonych regu\u0142. Kraty, diab\u0142y, duchy lasu i zarazy nie s\u0105 tu metaforami oderwanymi od codzienno\u015bci, lecz integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 porz\u0105dku \u015bwiata. Magia dzia\u0142a jak fizyka, a jej znajomo\u015b\u0107 daje przewag\u0119.<\/p>\n\n\n\n Problem polega na tym, \u017ce ta przewaga niemal zawsze s\u0142u\u017cy jednemu celowi: zyskowi. Kivir\u00e4hk pokazuje spo\u0142eczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej spryt zast\u0119puje etyk\u0119, a moralno\u015b\u0107 ust\u0119puje miejsca kalkulacji. Nawet nadprzyrodzone moce zostaj\u0105 podporz\u0105dkowane logice rabunku, oszustwa i nieustannego \u201eradzenia sobie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najciekawszych aspekt\u00f3w powie\u015bci jest dekonstrukcja mitu wiecznej krzywdy i cierpienia. Bohaterowie ch\u0119tnie postrzegaj\u0105 siebie jako ofiary historii, losu czy si\u0142 wy\u017cszych, jednocze\u015bnie bez wahania uciskaj\u0105c s\u0142abszych od siebie. Hierarchia wyzysku nie ko\u0144czy si\u0119 na zewn\u0119trznym oprawcy. Jest reprodukowana wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty, gdzie ka\u017cdy, kto znajdzie si\u0119 o szczebel wy\u017cej, natychmiast korzysta z tej pozycji.<\/p>\n\n\n\n To gorzka obserwacja mechanizmu, w kt\u00f3rym narracja o cierpieniu staje si\u0119 usprawiedliwieniem dla w\u0142asnej nieuczciwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 \u201eListopadowe porzeczki\u201d obfituj\u0105 w sceny brutalne, absurdalne i momentami szokuj\u0105ce, nie s\u0105 powie\u015bci\u0105 nihilistyczn\u0105. Kivir\u00e4hk zr\u0119cznie balansuje mi\u0119dzy grotesk\u0105 a czu\u0142o\u015bci\u0105. Obok przemocy pojawiaj\u0105 si\u0119 chwile wsp\u00f3lnoty, obok cynizmu autentyczne emocje, a w\u015br\u00f3d chaosu wyra\u017ane pragnienie przetrwania.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie ta niejednoznaczno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce ksi\u0105\u017cka wymyka si\u0119 prostym klasyfikacjom gatunkowym. Jest jednocze\u015bnie satyr\u0105, ba\u015bni\u0105, przypowie\u015bci\u0105 moraln\u0105 i studium zbiorowej psychologii.<\/p>\n\n\n\n \u201eListopadowe porzeczki\u201d to przyk\u0142ad prozy trudnej do por\u00f3wnania z innymi tekstami wsp\u00f3\u0142czesnej literatury. Jej si\u0142a tkwi nie tylko w oryginalnym \u015bwiecie przedstawionym, lecz przede wszystkim w bezkompromisowym spojrzeniu na ludzk\u0105 natur\u0119. Kivir\u00e4hk nie moralizuje, nie wskazuje winnych palcem. Pozwala, by to czytelnik sam rozpozna\u0142 znajome mechanizmy, postawy i usprawiedliwienia.<\/p>\n\n\n\n To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra bawi, niepokoi i prowokuje. A przede wszystkim taka, do kt\u00f3rej my\u015blami wraca si\u0119 d\u0142ugo po lekturze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zwierciad\u0142o ludzkiej natury pod p\u0142aszczykiem groteski \u201eListopadowe porzeczki\u201d Andrusa Kivir\u00e4hka to powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra z pozoru operuje humorem, absurdem i folklorystyczn\u0105 fantazj\u0105, lecz w istocie stanowi przenikliw\u0105, momentami bezlitosn\u0105 diagnoz\u0119 zbiorowej mentalno\u015bci. Autor nie deformuje rzeczywisto\u015bci w krzywym zwierciadle groteski. Przeciwnie, proponuje czytelnikowi obraz bole\u015bnie bezpo\u015bredni, w kt\u00f3rym fantastyka ludowa pe\u0142ni funkcj\u0119 narz\u0119dzia analitycznego, a nie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":771,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7,1],"tags":[],"class_list":["post-770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":772,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions\/772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n\u015awiat rz\u0105dzony magi\u0105, ale nap\u0119dzany chciwo\u015bci\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nMit ofiary jako wygodne alibi<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nTragikomedia codzienno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nLiteratura, kt\u00f3ra zostaje w pami\u0119ci<\/h2>\n\n\n\n