Historia wyprawy Donnera od dziesi\u0119cioleci zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w ameryka\u0144skiej wyobra\u017ani kulturowej jako przyk\u0142ad katastrofalnego fiaska ideologii \u201eBoskiego Przeznaczenia\u201d. G\u0142\u00f3d, kanibalizm i rozpad wi\u0119zi spo\u0142ecznych czyni\u0105 z niej narracj\u0119 graniczn\u0105 \u2014 tak\u0105, kt\u00f3ra sama w sobie zdaje si\u0119 nie potrzebowa\u0107 literackiego \u201eupi\u0119kszenia\u201d. Alma Katsu w powie\u015bci G\u0142\u00f3d<\/em> podejmuje jednak ryzykown\u0105 decyzj\u0119: wprowadza do tej historycznej tragedii element nadnaturalny, nie po to jednak, by j\u0105 z\u0142agodzi\u0107 czy spektakularnie przekszta\u0142ci\u0107, lecz by j\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0107.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 G\u0142\u00f3d<\/em> bywa klasyfikowany jako horror, przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 lektury przypomina raczej drobiazgowo udokumentowan\u0105 powie\u015b\u0107 historyczn\u0105. Katsu po\u015bwi\u0119ca wiele uwagi realiom XIX-wiecznej migracji, napi\u0119ciom klasowym, religijnym i obyczajowym oraz psychologicznemu obci\u0105\u017ceniu, jakie niesie d\u0142ugotrwa\u0142a podr\u00f3\u017c w ekstremalnych warunkach. Nadnaturalne \u201eco\u015b\u201d, kt\u00f3re zdaje si\u0119 towarzyszy\u0107 wyprawie, d\u0142ugo pozostaje w cieniu, funkcjonuj\u0105c raczej jako hipoteza interpretacyjna ni\u017c jednoznaczne \u017ar\u00f3d\u0142o grozy.<\/p>\n\n\n\n Ten zabieg narracyjny sprawia, \u017ce G\u0142\u00f3d<\/em> wpisuje si\u0119 w nurt horroru historiograficznego, w kt\u00f3rym elementy fantastyczne nie dominuj\u0105 nad faktami, lecz pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 hermeneutyczn\u0105 \u2014 pr\u00f3buj\u0105 wyja\u015bni\u0107 to, co w historii pozostaje niewyt\u0142umaczalne lub zbyt przera\u017caj\u0105ce, by zaakceptowa\u0107 je jako wy\u0142\u0105cznie \u201eludzkie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Centralnym poj\u0119ciem powie\u015bci jest g\u0142\u00f3d \u2014 rozumiany wielowymiarowo: jako brak po\u017cywienia, jako pragnienie w\u0142adzy, kontroli, seksualnego posiadania, a wreszcie jako potrzeba przetrwania za wszelk\u0105 cen\u0119. Katsu sugestywnie pokazuje, \u017ce to nie potw\u00f3r (je\u015bli w og\u00f3le istnieje) jest najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem, lecz proces dehumanizacji wynikaj\u0105cy z ekstremalnych warunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Autorka konsekwentnie stawia pytanie, czy z\u0142o musi mie\u0107 nadnaturalne \u017ar\u00f3d\u0142o, czy te\u017c wystarczaj\u0105cym katalizatorem jest strach, zm\u0119czenie i odpowiedzialno\u015b\u0107 za cudze \u017cycie. W tym sensie G\u0142\u00f3d<\/em> nie uniewinnia cz\u0142owieka \u2014 przeciwnie, pozostawia czytelnika z niepokoj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce potw\u00f3r mo\u017ce by\u0107 jedynie pretekstem.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najwi\u0119kszych atut\u00f3w powie\u015bci jest konstrukcja bohater\u00f3w. Katsu umiej\u0119tnie balansuje pomi\u0119dzy postaciami historycznymi (m.in. rodzin\u0105 Breen\u00f3w czy Williamem Eddym) a fikcyjnymi, tworz\u0105c wielog\u0142osow\u0105 narracj\u0119 o zbiorowej odpowiedzialno\u015bci. Ka\u017cda decyzja \u2014 pomoc s\u0142abszym, ukrywanie zapas\u00f3w, zdrada solidarno\u015bci \u2014 zostaje osadzona w realnym kontek\u015bcie moralnego dylematu, a nie jednoznacznej oceny.<\/p>\n\n\n\n Powie\u015b\u0107 trafnie diagnozuje napi\u0119cie mi\u0119dzy dobrem wsp\u00f3lnoty a instynktem ochrony w\u0142asnej rodziny, ukazuj\u0105c, jak cienka jest granica mi\u0119dzy cywilizacj\u0105 a chaosem.<\/p>\n\n\n\n Element nadnaturalny w G\u0142odzie<\/em> \u2014 folklorystyczna koncepcja \u201enosiciela\u201d tajemniczej przypad\u0142o\u015bci \u2014 pozostaje celowo niejednoznaczny. Dla cz\u0119\u015bci czytelnik\u00f3w mo\u017ce to stanowi\u0107 s\u0142abo\u015b\u0107 narracyjn\u0105, pozostawiaj\u0105c poczucie niedopowiedzenia. Z z innej perspektywy jest to jednak zabieg \u015bwiadomy: ten element nie konkuruje z histori\u0105, lecz j\u0105 mitologizuje, pozwalaj\u0105c na wielo\u015b\u0107 interpretacji.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3d<\/em> Almy Katsu to powie\u015b\u0107 wymagaj\u0105ca cierpliwo\u015bci, ale oferuj\u0105ca intelektualn\u0105 satysfakcj\u0119. Jako horror jest pow\u015bci\u0105gliwa, jako powie\u015b\u0107 historyczna \u2014 przekonuj\u0105ca, a jako studium ludzkiej natury \u2014 wyj\u0105tkowo niepokoj\u0105ca. Cho\u0107 epilog mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie pospiesznego i mniej klarownego, nie podwa\u017ca on og\u00f3lnej wymowy tekstu.<\/p>\n\n\n\n To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra nie pozwala \u0142atwo przerzuci\u0107 winy na \u201epotwory\u201d. Nawet je\u015bli co\u015b czai si\u0119 w \u015bniegu, G\u0142\u00f3d<\/em> sugeruje, \u017ce najwi\u0119ksze zagro\u017cenie zawsze nosimy ze sob\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wyprawa Donner’a: tragedia, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 naprawd\u0119 Historia wyprawy Donnera od dziesi\u0119cioleci zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce w ameryka\u0144skiej wyobra\u017ani kulturowej jako przyk\u0142ad katastrofalnego fiaska ideologii \u201eBoskiego Przeznaczenia\u201d. G\u0142\u00f3d, kanibalizm i rozpad wi\u0119zi spo\u0142ecznych czyni\u0105 z niej narracj\u0119 graniczn\u0105 \u2014 tak\u0105, kt\u00f3ra sama w sobie zdaje si\u0119 nie potrzebowa\u0107 literackiego \u201eupi\u0119kszenia\u201d. Alma Katsu w powie\u015bci G\u0142\u00f3d podejmuje…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":780,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7,1],"tags":[],"class_list":["post-779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=779"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":781,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions\/781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Horror bez potwor\u00f3w (na pierwszy rzut oka)<\/h3>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3d jako metafora i mechanizm rozpadu<\/h3>\n\n\n\n
Bohater zbiorowy i etyka przetrwania<\/h3>\n\n\n\n
Historia z domieszk\u0105 mitu<\/h3>\n\n\n\n
Kto naprawd\u0119 jest winny?<\/h3>\n\n\n\n