Powie\u015b\u0107 Knock Knock, Open Wide<\/em> autorstwa Neil Sharpson to przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnego horroru, kt\u00f3ry \u015bwiadomie zakorzenia si\u0119 w lokalnej mitologii, jednocze\u015bnie podejmuj\u0105c temat traumy mi\u0119dzypokoleniowej i krucho\u015bci wi\u0119zi rodzinnych. Sharpson splata elementy celtyckiego folkloru z narracj\u0105 obyczajow\u0105 oraz konwencj\u0105 grozy nadnaturalnej, tworz\u0105c utw\u00f3r wielowarstwowy i wymagaj\u0105cy uwa\u017cnej lektury.<\/p>\n\n\n\n Powie\u015b\u0107 otwiera scena graniczna: nocna jazda Etain Larkin przez irlandzk\u0105 prowincj\u0119 ko\u0144czy si\u0119 odnalezieniem zw\u0142ok na drodze. To wydarzenie inicjuje \u0142a\u0144cuch traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3rych konsekwencje rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na kolejne dekady. Etain nigdy nie m\u00f3wi o tym, co wydarzy\u0142o si\u0119 tamtej nocy, lecz milczenie staje si\u0119 zapalnikiem dalszego rozpadu.<\/p>\n\n\n\n Narracja obejmuje kilka plan\u00f3w czasowych (od lat 70. po drug\u0105 dekad\u0119 XXI wieku), koncentruj\u0105c si\u0119 nie tylko na Etain, lecz tak\u017ce na jej c\u00f3rce Ashling oraz Betty \u2014 studentce, kt\u00f3ra wchodzi w relacj\u0119 z Ashling na dubli\u0144skim uniwersytecie. Ta konstrukcja sprawia, \u017ce trauma nie jest jednorazowym zdarzeniem, lecz procesem dziedziczonym, powracaj\u0105cym i reinterpretowanym.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbardziej intryguj\u0105cych motyw\u00f3w powie\u015bci jest fikcyjny program dla dzieci \u201ePuckeen\u201d \u2014 emitowany od dekad, archaiczny w formie, a mimo to niepokoj\u0105co popularny. Centralnym elementem programu pozostaje tajemnicze pude\u0142ko oraz czarna koz\u0142owata kuk\u0142a, kt\u00f3ra \u201ewychodzi\u201d, gdy dzieci s\u0105 niegrzeczne.<\/p>\n\n\n\n Sharpson wykorzystuje tu kulturow\u0105 pami\u0119\u0107 widza: dzieci\u0119ce programy, ogl\u0105dane po latach, cz\u0119sto wydaj\u0105 si\u0119 dziwnie z\u0142owrogie. Autor nadaje temu odczuciu wymiar metafizyczny \u2014 sugeruje, \u017ce to, co masowe i pozornie niewinne, mo\u017ce by\u0107 kana\u0142em dla si\u0142 znacznie starszych i bardziej pierwotnych. Motyw pude\u0142ka funkcjonuje zarazem jako metafora wypartej prawdy oraz dos\u0142owna brama mi\u0119dzy znanym a nieznanym.<\/p>\n\n\n\n Powie\u015b\u0107 czerpie obficie z irlandzkiej mitologii i tradycji ludowej. Nie s\u0105 to jednak cytaty czy dekoracyjne aluzje, lecz elementy konstrukcyjne \u015bwiata przedstawionego. Mit przenika rzeczywisto\u015b\u0107, a historia narodowa \u2014 w tym jej religijne i spo\u0142eczne napi\u0119cia \u2014 splata si\u0119 z narracj\u0105 nadnaturaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Autor sugeruje istnienie ukrytych struktur wp\u0142ywu, tajnych stowarzysze\u0144 i rytua\u0142\u00f3w zakorzenionych w dawnych wierzeniach. W efekcie powstaje wizja Irlandii jako przestrzeni, w kt\u00f3rej pod powierzchni\u0105 codzienno\u015bci pulsuj\u0105 si\u0142y archaiczne, nie w pe\u0142ni oswojone przez nowoczesno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Struktura powie\u015bci jest z\u0142o\u017cona i niekiedy celowo dezorientuj\u0105ca. Liczne przeskoki temporalne, zmiany punktu widzenia oraz stopniowe ujawnianie powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy w\u0105tkami wymagaj\u0105 od czytelnika aktywnej postawy interpretacyjnej. \u015arodkowa cz\u0119\u015b\u0107 narracji mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie rozproszonej \u2014 szczeg\u00f3lnie w partiach po\u015bwi\u0119conych relacji Betty i Ashling \u2014 jednak ostatecznie wszystkie w\u0105tki splataj\u0105 si\u0119 w sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n To ryzykowna strategia formalna, lecz w du\u017cej mierze uzasadniona: chaos strukturalny odzwierciedla rozpad pami\u0119ci i nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia traumatycznego.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119kszym atutem Knock Knock, Open Wide<\/em> pozostaje atmosfera. Sharpson nie epatuje nieustann\u0105 przemoc\u0105 ani nadmiarem efektownych scen, lecz buduje sta\u0142e poczucie zagro\u017cenia. Groza ma charakter pe\u0142zaj\u0105cy \u2014 obecna w niedopowiedzeniach, w powracaj\u0105cych symbolach, w niejasnych wspomnieniach.<\/p>\n\n\n\n Fina\u0142 powie\u015bci, intensywny i momentami radykalny, domyka struktur\u0119 w spos\u00f3b odwa\u017cny, nie oferuj\u0105c jednoznacznego katharsis. To horror, kt\u00f3ry pozostawia czytelnika w stanie niepokoju, a nie oczyszczenia.<\/p>\n\n\n\n Knock Knock, Open Wide<\/em> to powie\u015b\u0107 ambitna, \u0142\u0105cz\u0105ca folklor, dramat rodzinny i horror nadnaturalny w sp\u00f3jn\u0105, cho\u0107 wymagaj\u0105c\u0105 konstrukcj\u0119. Nie jest to tekst dla czytelnika oczekuj\u0105cego linearnej fabu\u0142y i szybkich rozwi\u0105za\u0144. Jest to natomiast propozycja dla tych, kt\u00f3rzy ceni\u0105 literatur\u0119 grozy operuj\u0105c\u0105 symbolik\u0105, kulturow\u0105 pami\u0119ci\u0105 i psychologiczn\u0105 g\u0142\u0119bi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Sharpson dowodzi, \u017ce irlandzka mitologia wci\u0105\u017c stanowi \u017cyzny grunt dla wsp\u00f3\u0142czesnego horroru \u2014 szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy zostaje osadzona w kontek\u015bcie rodzinnej tajemnicy i nieprzepracowanej traumy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Puk, puk. Kto tam? Mit. Powie\u015b\u0107 Knock Knock, Open Wide autorstwa Neil Sharpson to przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnego horroru, kt\u00f3ry \u015bwiadomie zakorzenia si\u0119 w lokalnej mitologii, jednocze\u015bnie podejmuj\u0105c temat traumy mi\u0119dzypokoleniowej i krucho\u015bci wi\u0119zi rodzinnych. Sharpson splata elementy celtyckiego folkloru z narracj\u0105 obyczajow\u0105 oraz konwencj\u0105 grozy nadnaturalnej, tworz\u0105c utw\u00f3r wielowarstwowy i wymagaj\u0105cy uwa\u017cnej lektury. Trauma jako pocz\u0105tek…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":802,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7,1],"tags":[],"class_list":["post-801","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=801"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":803,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/801\/revisions\/803"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\nTrauma jako pocz\u0105tek narracji<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nTelewizja dzieci\u0119ca jako wehiku\u0142 grozy<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nFolklor celtycki i struktura tajemnicy<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nFragmentaryczno\u015b\u0107 i ryzyko narracyjne<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nAtmosfera: mg\u0142a, kt\u00f3ra nie opada<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nWnioski<\/h2>\n\n\n\n