{"id":897,"date":"2026-07-22T12:43:00","date_gmt":"2026-07-22T12:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/?p=897"},"modified":"2026-07-22T13:19:11","modified_gmt":"2026-07-22T13:19:11","slug":"haar-david-sodergren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/2026\/07\/22\/haar-david-sodergren\/","title":{"rendered":"“Haar” – David Sodergren"},"content":{"rendered":"\n

Czy potworem zawsze jest to, co nieludzkie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

David Sodergren udowodni\u0142, \u017ce horror mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie brutalny, bezkompromisowy i zaskakuj\u0105co emocjonalny. HAAR<\/em> jest jednak czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c kolejn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o krwi i potworach. To powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra wykorzystuje estetyk\u0119 body horroru i grozy kosmicznej, aby opowiedzie\u0107 histori\u0119 o stracie, przywi\u0105zaniu do miejsca oraz walce jednostki z bezdusznym systemem.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 histori\u0105 o tajemniczej istocie wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 z morskiej mg\u0142y, bardzo szybko okazuje si\u0119, \u017ce najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem nie jest to, co nadnaturalne, lecz cz\u0142owiek i jego nieograniczona chciwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wie\u015b na skraju \u015bwiata i kobieta, kt\u00f3ra odmawia odej\u015bcia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Akcja rozgrywa si\u0119 w niewielkiej szkockiej miejscowo\u015bci Witchaven, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy od pokole\u0144 \u017cyj\u0105 w rytmie wyznaczanym przez morze. Spok\u00f3j tego miejsca zostaje zak\u0142\u00f3cony przez wp\u0142ywowego dewelopera planuj\u0105cego przekszta\u0142ci\u0107 wybrze\u017ce w ekskluzywny kompleks golfowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w poddaje si\u0119 presji i sprzedaje swoje domy.<\/p>\n\n\n\n

Nie Muriel.<\/p>\n\n\n\n

Osiemdziesi\u0119cioczteroletnia wdowa pozostaje jedn\u0105 z ostatnich os\u00f3b, kt\u00f3re nie zamierzaj\u0105 opu\u015bci\u0107 miejsca b\u0119d\u0105cego ca\u0142ym jej \u017cyciem. Kiedy podczas jednej z codziennych w\u0119dr\u00f3wek po pla\u017cy odnajduje tajemnicz\u0105 istot\u0119 wynurzon\u0105 z morskiej mg\u0142y, rozpoczyna si\u0119 historia, kt\u00f3ra wymyka si\u0119 prostym gatunkowym definicjom.<\/p>\n\n\n\n

Horror jako opowie\u015b\u0107 o \u017ca\u0142obie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym zaskoczeniem HAAR<\/em> jest to, \u017ce pod warstw\u0105 makabry kryje si\u0119 niezwykle intymna opowie\u015b\u0107 o samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Muriel nie jest typow\u0105 bohaterk\u0105 horroru. To starsza kobieta, kt\u00f3ra straci\u0142a m\u0119\u017ca, obserwuje powolny upadek rodzinnej miejscowo\u015bci i z determinacj\u0105 walczy o zachowanie ostatnich \u015blad\u00f3w dawnego \u017cycia. Jej emocjonalna wi\u0119\u017a z domem, morzem i wspomnieniami staje si\u0119 osi\u0105 ca\u0142ej powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Sodergren pokazuje \u017ca\u0142ob\u0119 nie jako pojedyncze wydarzenie, lecz jako stan, kt\u00f3ry potrafi trwa\u0107 latami. Bohaterka nauczy\u0142a si\u0119 funkcjonowa\u0107 z nieobecno\u015bci\u0105 ukochanej osoby, ale nigdy si\u0119 z ni\u0105 nie pogodzi\u0142a. W\u0142a\u015bnie dlatego pojawienie si\u0119 tajemniczej istoty nabiera znacznie g\u0142\u0119bszego znaczenia ni\u017c tylko element nadnaturalny.<\/p>\n\n\n\n

Ludzie, potwory i zacieraj\u0105ce si\u0119 granice cz\u0142owiecze\u0144stwa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jednym z najciekawszych aspekt\u00f3w powie\u015bci jest odwr\u00f3cenie klasycznych r\u00f3l.<\/p>\n\n\n\n

Sodergren konsekwentnie zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy tym, co ludzkie, a tym, co potworne. Istota wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 z morza budzi naturalny l\u0119k, jednak z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 stron\u0105 coraz trudniej jednoznacznie okre\u015bli\u0107 j\u0105 mianem antagonisty.<\/p>\n\n\n\n

Znacznie wi\u0119kszy niepok\u00f3j wywo\u0142uj\u0105 ludzie kieruj\u0105cy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie zyskiem, dla kt\u00f3rych dom, historia i lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107 s\u0105 jedynie przeszkod\u0105 na drodze do realizacji inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

W efekcie HAAR<\/em> stawia pytanie, kt\u00f3re od dawna powraca w literaturze grozy: czy potworno\u015b\u0107 wynika z wygl\u0105du, czy z wybor\u00f3w, kt\u00f3rych dokonujemy?<\/p>\n\n\n\n

Morze jako \u017cywy bohater<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119 odgrywa r\u00f3wnie\u017c sama przestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Morze nie stanowi jedynie t\u0142a wydarze\u0144. Jest \u017cywio\u0142em, kt\u00f3ry pami\u0119ta, ukrywa i nieustannie przypomina o przesz\u0142o\u015bci. G\u0119sta nadmorska mg\u0142a staje si\u0119 symbolem granicy mi\u0119dzy tym, co znane, a tym, co niewyt\u0142umaczalne. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niej szkockie wybrze\u017ce nabiera niemal mitycznego charakteru.<\/p>\n\n\n\n

Autor doskonale wykorzystuje krajobraz do budowania napi\u0119cia. Zimne fale, surowe klify i opuszczone pla\u017ce tworz\u0105 atmosfer\u0119 nieustannego oczekiwania na co\u015b, co czai si\u0119 tu\u017c poza zasi\u0119giem wzroku.<\/p>\n\n\n\n

Tam, gdzie folklor spotyka body horror<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jednym z najwi\u0119kszych atut\u00f3w HAARa<\/em> jest umiej\u0119tne po\u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych odmian grozy. David Sodergren swobodnie balansuje mi\u0119dzy folkiem, body horrorem i groz\u0105 kosmiczn\u0105, tworz\u0105c histori\u0119, kt\u00f3ra nie daje si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w jednej gatunkowej szufladce.<\/p>\n\n\n\n

Z jednej strony wyra\u017anie czu\u0107 inspiracj\u0119 szkockimi legendami oraz nadmorskim folklorem. Morze, g\u0119sta mg\u0142a i odizolowana spo\u0142eczno\u015b\u0107 buduj\u0105 atmosfer\u0119 charakterystyczn\u0105 dla folk horroru, w kt\u00f3rym krajobraz staje si\u0119 niemal r\u00f3wnorz\u0119dnym bohaterem opowie\u015bci. Z drugiej strony autor wprowadza elementy niewyt\u0142umaczalnego i obcego, pozostawiaj\u0105c wiele pyta\u0144 bez jednoznacznych odpowiedzi. Ta niepewno\u015b\u0107 doskonale wpisuje si\u0119 w tradycj\u0119 grozy kosmicznej, gdzie najwi\u0119kszy l\u0119k rodzi si\u0119 z niemo\u017cno\u015bci pe\u0142nego zrozumienia tego, z czym bohaterowie maj\u0105 do czynienia.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie Sodergren nie rezygnuje z tego, z czego jest najbardziej znany \u2013 bezkompromisowego body horroru. Makabryczne sceny s\u0105 sugestywne, momentami brutalne i potrafi\u0105 wywo\u0142a\u0107 autentyczny dyskomfort, jednak nigdy nie sprawiaj\u0105 wra\u017cenia sztuki dla samego szoku. Ka\u017cda z nich wynika z logiki opowie\u015bci i emocjonalnej drogi bohater\u00f3w, dzi\u0119ki czemu przemoc staje si\u0119 narz\u0119dziem budowania znacze\u0144, a nie jedynie efektem maj\u0105cym zaszokowa\u0107 czytelnika.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie folkloru, nieuchwytnej grozy i cielesnego horroru sprawia, \u017ce HAAR<\/em> pozostawia po sobie co\u015b wi\u0119cej ni\u017c obrazy brutalnych scen. Pozostawia niepok\u00f3j \u2013 taki, kt\u00f3ry zostaje z czytelnikiem jeszcze d\u0142ugo po zamkni\u0119ciu ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

HAAR<\/em> to znacznie wi\u0119cej ni\u017c efektowny horror pe\u0142en krwawych scen. To opowie\u015b\u0107 o pami\u0119ci, utracie i desperackiej pr\u00f3bie ocalenia tego, co wydaje si\u0119 skazane na znikni\u0119cie. David Sodergren udowadnia, \u017ce nawet najbardziej groteskowa historia mo\u017ce nie\u015b\u0107 zaskakuj\u0105co du\u017co czu\u0142o\u015bci i melancholii.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli szukacie horroru, kt\u00f3ry nie tylko wywo\u0142uje obrzydzenie i niepok\u00f3j, ale r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ania do refleksji nad natur\u0105 cz\u0142owieka, miejscem pami\u0119ci i cen\u0105 post\u0119pu, HAAR<\/em> b\u0119dzie jedn\u0105 z najbardziej oryginalnych lektur, po jakie mo\u017cecie si\u0119gn\u0105\u0107. To powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra z r\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 porusza serce, jak i wystawia odporno\u015b\u0107 czytelnika na pr\u00f3b\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy potworem zawsze jest to, co nieludzkie? David Sodergren udowodni\u0142, \u017ce horror mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie brutalny, bezkompromisowy i zaskakuj\u0105co emocjonalny. HAAR jest jednak czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c kolejn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o krwi i potworach. To powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra wykorzystuje estetyk\u0119 body horroru i grozy kosmicznej, aby opowiedzie\u0107 histori\u0119 o stracie, przywi\u0105zaniu do miejsca oraz walce jednostki z bezdusznym…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":898,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7,1],"tags":[],"class_list":["post-897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=897"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":901,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/897\/revisions\/901"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}