\u201eOczy s\u0105 najsmaczniejsze\u201d Moniki Kim to jedna z tych powie\u015bci, w kt\u00f3rych groza nie pojawia si\u0119 od razu. Zamiast gwa\u0142townie wrzuca\u0107 czytelnika w \u015bwiat przemocy i makabry, autorka najpierw pozwala nam wej\u015b\u0107 w codzienno\u015b\u0107 Ji-won \u2013 osiemnastoletniej Koreanki wychowanej w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3ra pr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 si\u0119 pomi\u0119dzy oczekiwaniami rodziny, w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105 zachodniego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Punktem wyj\u015bcia jest rozpad rodziny. Ojciec Ji-won opuszcza \u017con\u0119 i c\u00f3rki, a jej matka pogr\u0105\u017ca si\u0119 w rozpaczy. Dziewczyna, zamiast po prostu prze\u017cywa\u0107 w\u0142asne emocje, musi cz\u0119\u015bciowo przej\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za rodzin\u0119 i m\u0142odsz\u0105 siostr\u0119. Wkr\u00f3tce w ich \u017cyciu pojawia si\u0119 George \u2013 bia\u0142y m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo wydaje si\u0119 dla matki szans\u0105 na rozpocz\u0119cie wszystkiego od nowa. Dla Ji-won szybko staje si\u0119 jednak kim\u015b zupe\u0142nie innym: symbolem uprzedmiotowienia, rasowych stereotyp\u00f3w i m\u0119skiego poczucia uprzywilejowania.<\/p>\n\n\n\n
I w\u0142a\u015bnie tutaj rozpoczyna si\u0119 absolutna zabawa Moniki Kim z horrorem.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najciekawszych aspekt\u00f3w powie\u015bci jest spos\u00f3b, w jaki autorka przedstawia do\u015bwiadczenie Ji-won jako m\u0142odej Koreanki funkcjonuj\u0105cej w ameryka\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie. Bohaterka znajduje si\u0119 w sytuacji paradoksalnej: jednocze\u015bnie jest postrzegana jako \u201einna\u201d i… fetyszyzowana w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na t\u0119 inno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
George nie interesuje si\u0119 Azjatkami jako indywidualnymi osobami. Interesuje go pewien wyobra\u017cony obraz \u201eazjatycko\u015bci\u201d \u2013 zestaw cech, zachowa\u0144 i stereotyp\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017ce konsumowa\u0107 tak samo jak egzotyczne jedzenie czy kultur\u0119. To bardzo istotne, poniewa\u017c Kim pokazuje, \u017ce uprzedmiotowienie nie zawsze musi przyjmowa\u0107 form\u0119 otwartej nienawi\u015bci. Czasami mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 jak komplement, fascynacja czy deklarowane \u201euwielbienie\u201d dla okre\u015blonej kultury.<\/p>\n\n\n\n
I w\u0142a\u015bnie dlatego jest to tak niepokoj\u0105ce i obrzydliwe.<\/p>\n\n\n\n
Horror powie\u015bci wyrasta wi\u0119c z czego\u015b, co pocz\u0105tkowo nie ma w sobie nic nadnaturalnego. Z komentarzy, spojrze\u0144, przekraczania granic, seksualizacji oraz przekonania, \u017ce drugiego cz\u0142owieka mo\u017cna sprowadzi\u0107 do wyobra\u017cenia o jego pochodzeniu \u2014 a w\u0142asn\u0105, powierzchown\u0105 wiedz\u0119 o danej kulturze (jako “masowy konsument”) stawia\u0107 ponad do\u015bwiadczeniem osoby, kt\u00f3ra z niej rzeczywi\u015bcie pochodzi. Nawet nie wiecie jak bardzo mnie to wkurzy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3wi\u0105c o postaci George’a, nie mo\u017cna nie wspomnie\u0107 o koledze ze studi\u00f3w Ji-won, Geoffreyu. Deklaruje on feministyczne pogl\u0105dy, m\u00f3wi o szacunku do kobiet, chce by\u0107 postrzegany jako wra\u017cliwy, \u015bwiadomy i absolutnie niegro\u017any. Problem zaczyna si\u0119 wtedy, gdy Ji-won przestaje spe\u0142nia\u0107 jego oczekiwania.<\/p>\n\n\n\n
Geoffrey reprezentuje figur\u0119 \u201enice guya\u201d<\/strong> \u2013 m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry swoj\u0105 pozorn\u0105 dobro\u0107 traktuje niemal jak kapita\u0142, za kt\u00f3ry powinien otrzyma\u0107 okre\u015blon\u0105 nagrod\u0119: uwag\u0119, zainteresowanie, blisko\u015b\u0107 czy wreszcie uczucia kobiety. Kiedy ich nie dostaje, maska zaczyna p\u0119ka\u0107. Jego troska zamienia si\u0119 w kontrol\u0119, deklarowany szacunek w przekraczanie granic, a \u201efeminizm\u201d okazuje si\u0119 bardziej elementem wizerunku ni\u017c rzeczywistym przekonaniem. I w\u0142a\u015bnie dlatego Geoffrey jest dla mnie ciekawym uzupe\u0142nieniem postaci George\u2019a. Obaj m\u0119\u017cczy\u017ani pozornie reprezentuj\u0105 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne postawy, ale ostatecznie \u0142\u0105czy ich przekonanie, \u017ce kobieta powinna spe\u0142nia\u0107 okre\u015blone oczekiwania m\u0119\u017cczyzny<\/strong>. George nawet nie pr\u00f3buje tego ukrywa\u0107, Geoffrey natomiast robi to znacznie subtelniej \u2013 do momentu, w kt\u00f3rym s\u0142yszy \u201enie\u201d. A wtedy okazuje si\u0119, \u017ce jego \u201emi\u0142o\u015b\u0107 do kobiet\u201d ma bardzo wyra\u017an\u0105 granic\u0119: ko\u0144czy si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie zaczyna si\u0119 ich wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nieprzypadkowo to w\u0142a\u015bnie oczy znalaz\u0142y si\u0119 w centrum powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W tradycyjnym znaczeniu oczy s\u0105 symbolem poznania i sposobu postrzegania rzeczywisto\u015bci. To dzi\u0119ki nim obserwujemy innych, oceniamy ich wygl\u0105d i pr\u00f3bujemy odczyta\u0107 ich emocje. Monika Kim odwraca jednak ten mechanizm. W tej historii bowiem ju\u017c samo spojrzenie staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em przemocy.<\/p>\n\n\n\n Ji-won jest obserwowana, oceniana i seksualizowana, a cudze spojrzenie stopniowo zamienia j\u0105 w przedmiot. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jej w\u0142asna fascynacja oczami zaczyna przybiera\u0107 groteskow\u0105 i makabryczn\u0105 form\u0119. Je\u015bli patrzysz, ale nie widzisz drugiego cz\u0142owieka \u2013 jego granic, l\u0119ku i podmiotowo\u015bci \u2013 to w\u0142a\u015bciwie do czego potrzebne s\u0105 ci oczy?<\/strong> Je\u015bli wykorzystujesz je wy\u0142\u0105cznie po to, by ocenia\u0107, uprzedmiotawia\u0107 i po\u017c\u0105da\u0107, Ji-won odbiera ci mo\u017cliwo\u015b\u0107 patrzenia. W tej przewrotnej logice oczy przestaj\u0105 by\u0107 jedynie elementem cia\u0142a \u2013 staj\u0105 si\u0119 symbolem m\u0119skiego spojrzenia, kontroli i uprzedmiotowienia. A ich konsumpcja jest groteskowym odwr\u00f3ceniem relacji w\u0142adzy: tym razem to nie ona jest obiektem cudzej obserwacji. To ona decyduje, kto ma prawo patrze\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ta ca\u0142a metafora to jeden z najlepszych przyk\u0142ad\u00f3w tego, jak mo\u017cna wykorzysta\u0107 body horror nie tylko po to, by obrzydzi\u0107 czytelnika. Cia\u0142o staje si\u0119 tutaj j\u0119zykiem opowiadania o w\u0142adzy i kontroli.<\/p>\n\n\n\n W powie\u015bci bardzo wyra\u017anie obecny jest r\u00f3wnie\u017c motyw kobiecego gniewu. Ji-won przez d\u0142ugi czas pr\u00f3buje funkcjonowa\u0107 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry oczekuje od niej okre\u015blonego zachowania. Ma by\u0107 dobr\u0105 c\u00f3rk\u0105, wspiera\u0107 matk\u0119, troszczy\u0107 si\u0119 o siostr\u0119, odnale\u017a\u0107 si\u0119 na uczelni i jednocze\u015bnie radzi\u0107 sobie z w\u0142asnymi emocjami.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem jej frustracja narasta.<\/p>\n\n\n\n I tutaj horror staje si\u0119 niezwykle ciekaw\u0105 metafor\u0105. To, co przez lata by\u0142o t\u0142umione, zaczyna przyjmowa\u0107 fizyczn\u0105 posta\u0107. Gniew, kt\u00f3rego nie mo\u017cna wyrazi\u0107 w spos\u00f3b akceptowany spo\u0142ecznie, znajduje uj\u015bcie poprzez przemoc i kanibalistyczne pragnienia.<\/p>\n\n\n\n Nie oznacza to jednak, \u017ce Ji-won staje si\u0119 prost\u0105 figur\u0105 \u201em\u015bcicielki\u201d. Kim zdecydowanie bardziej interesuje proces, w kt\u00f3rym ofiara zaczyna przejmowa\u0107 narz\u0119dzia swoich oprawc\u00f3w. Bohaterka zyskuje poczucie sprawczo\u015bci, ale jednocze\u015bnie coraz trudniej jej kontrolowa\u0107 to, co si\u0119 z ni\u0105 dzieje.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie ta dwuznaczno\u015b\u0107 wydaje mi si\u0119 szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n Konstrukcja tej powie\u015bci jest wed\u0142ug mnie genialna. Kim nie zaczyna od klasycznego horroru. Najpierw buduje dramat rodzinny, pokazuje rozpad relacji, do\u015bwiadczenie migracji, konflikt pokoleniowy i samotno\u015b\u0107 m\u0142odej kobiety pr\u00f3buj\u0105cej zrozumie\u0107 w\u0142asne miejsce pomi\u0119dzy kultur\u0105, w kt\u00f3rej zosta\u0142a wychowana, a spo\u0142ecze\u0144stwem, w kt\u00f3rym dorasta.<\/p>\n\n\n\n Dopiero p\u00f3\u017aniej rzeczywisto\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 przesuwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Granica mi\u0119dzy tym, co psychologiczne, a tym, co nadnaturalne, stopniowo si\u0119 zaciera. Pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej groteski, krwi i obraz\u00f3w, kt\u00f3rych zdecydowanie nie poleci\u0142abym osobom o s\u0142abych nerwach. Jednocze\u015bnie brutalno\u015b\u0107 nie jest tutaj wy\u0142\u0105cznie dekoracj\u0105. Ma funkcj\u0119 narracyjn\u0105 \u2013 pokazuje to, czego Ji-won nie potrafi lub nie chce ju\u017c wyrazi\u0107 s\u0142owami.<\/p>\n\n\n\n I chyba w\u0142a\u015bnie dlatego ta makabra dzia\u0142a tu tak dobrze.<\/p>\n\n\n\n \u201eOczy s\u0105 najsmaczniejsze\u201d mo\u017cna oczywi\u015bcie przeczyta\u0107 jako krwaw\u0105 histori\u0119 o dziewczynie, kt\u00f3ra zaczyna mie\u0107 obsesj\u0119… by\u0142aby to jednak bardzo powierzchowna interpretacja.<\/p>\n\n\n\n Monika Kim opowiada przede wszystkim o uprzedmiotowieniu, rasizmie, seksualizacji, kobiecym gniewie, rodzinnych zale\u017cno\u015bciach i potrzebie odzyskania kontroli nad w\u0142asnym \u017cyciem<\/strong>. Kanibalizm staje si\u0119 przy tym wyj\u0105tkowo przewrotn\u0105 metafor\u0105 \u2013 skoro inni ludzie przez ca\u0142y czas pr\u00f3buj\u0105 \u201ekonsumowa\u0107\u201d Ji-won jako fantazj\u0119, egzotyczny obiekt czy okre\u015blony stereotyp, bohaterka zaczyna odwraca\u0107 role.<\/p>\n\n\n\n Tym razem to ona patrzy, to ona wybiera i to ona decyduje, co zostanie skonsumowane.<\/p>\n\n\n\n \u201eOczy s\u0105 najsmaczniejsze\u201d to oczywi\u015bcie horror bardzo mocno zakorzeniony we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Krwawy, groteskowy i momentami absurdalny, ale jednocze\u015bnie zaskakuj\u0105co trafny w obserwowaniu mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re wcale nie potrzebuj\u0105 nadnaturalnych element\u00f3w, \u017ceby by\u0107 przera\u017caj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n I by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego najbardziej niepokoj\u0105ce w tej ksi\u0105\u017cce nie s\u0105 wcale potworne obrazy. Najbardziej niepokoj\u0105ce jest to, jak wiele z przedstawionych przez Monik\u0119 Kim sytuacji mog\u0142oby wydarzy\u0107 si\u0119 bez udzia\u0142u \u017cadnego potwora.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Horror, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 od codzienno\u015bci \u201eOczy s\u0105 najsmaczniejsze\u201d Moniki Kim to jedna z tych powie\u015bci, w kt\u00f3rych groza nie pojawia si\u0119 od razu. Zamiast gwa\u0142townie wrzuca\u0107 czytelnika w \u015bwiat przemocy i makabry, autorka najpierw pozwala nam wej\u015b\u0107 w codzienno\u015b\u0107 Ji-won \u2013 osiemnastoletniej Koreanki wychowanej w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3ra pr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 si\u0119 pomi\u0119dzy oczekiwaniami rodziny,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":990,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mian-page"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=989"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":991,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/989\/revisions\/991"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pachnacecynamonem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Oczy, kt\u00f3re patrz\u0105 \u2013 i oczy, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 przedmiotem po\u017c\u0105dania<\/h3>\n\n\n\n
Kobieca w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie da si\u0119 ju\u017c \u201eug\u0142aska\u0107\u201d<\/h3>\n\n\n\n
Od dramatu rodzinnego do body horroru<\/h3>\n\n\n\n
Horror o patrzeniu, konsumowaniu i odbieraniu kontroli<\/h3>\n\n\n\n